Uroczystość rozpoczęła się w Zamku Królewskim w Sandomierzu konferencją prasową poświęconą kolejnemu etapowi realizacji projektu finansowanego z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS). Następnie uczestnicy wydarzenia udali się na teren przyszłego centrum edukacyjno-magazynowego, gdzie podpisano akt erekcyjny i wmurowano kamień węgielny.

– Spotykamy się w wyjątkowej chwili. Projekt został zainaugurowany już rok temu, ale to właśnie dziś symbolicznie rozpoczynamy jego najważniejszy etap – zarówno pod względem kosztowym, jak i znaczenia dla przyszłości naszej instytucji – mówił dr hab. Mikołaj Getka-Kenig, dyrektor Muzeum Zamkowego w Sandomierzu.

Kompleks przy ul. 15 Sierpnia został zakupiony przez muzeum w 2023 roku dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz samorządu województwa świętokrzyskiego. Jak podkreślał dyrektor placówki, był to przełomowy moment w historii instytucji, która przez lata traciła kolejne obiekty i funkcjonowała praktycznie wyłącznie w przestrzeni zamku.

– To było dla nas jak zaczerpnięcie tlenu po długim okresie ograniczeń lokalowych – podkreślał Getka-Kenig, przypominając, że jeszcze kilka lat temu muzeum nie było nawet właścicielem swojej głównej siedziby.

Nowy kompleks ma pełnić przede wszystkim funkcje magazynowe, edukacyjne i biurowe. Powstaną tam nowoczesne magazyny studyjne, czyli przestrzenie umożliwiające nie tylko przechowywanie zbiorów, ale również prowadzenie zajęć edukacyjnych i prezentowanie kulis pracy muzealników. To rozwiązanie coraz częściej stosowane w nowoczesnym muzealnictwie.

Lokalizacja inwestycji nie jest przypadkowa. Obiekt znajduje się w północnej części miasta, w sąsiedztwie osiedli mieszkaniowych i szkół. Dzięki temu placówka będzie mogła mocniej otworzyć się na mieszkańców Sandomierza i lokalną działalność edukacyjną.

Przeniesienie magazynów i części biur poza główną siedzibę pozwoli odzyskać przestrzeń wystawienniczą w Zamku Królewskim. W ramach projektu zaplanowano całkowitą przebudowę i unowocześnienie ekspozycji stałych. Powstaną nowe wystawy archeologiczne, numizmatyczne oraz poświęcone krzemieniowi pasiastemu i biżuterii artystycznej. Rozbudowana zostanie Galeria Malarstwa i Rzeźby, a w dawnych przestrzeniach magazynowych w piwnicach przygotowana zostanie nowa ekspozycja dotycząca historii samego zamku, z wykorzystaniem zachowanych XIX-wiecznych cel więziennych.

Jednym z najważniejszych elementów będzie również nowa prezentacja kolekcji sreber w tzw. kuchni królewskiej – jednym z najcenniejszych historycznie wnętrz obiektu. – Chcemy stworzyć nową jakość nie tylko pod względem infrastruktury, ale również sposobu opowiadania o zbiorach i historii – zaznaczył dyrektor muzeum.

Cały projekt "Zamek otwarty" ma zostać rozliczony do końca 2029 roku. Pierwsze udostępnienie nowych przestrzeni możliwe będzie najwcześniej na przełomie 2029 i 2030 roku.

Jak podkreślano podczas konferencji, przedsięwzięcie ma znaczenie nie tylko dla samej instytucji, ale również dla całego miasta i regionu. Modernizacja pozwoli stworzyć nowoczesne zaplecze magazynowe, edukacyjne i wystawiennicze, odpowiadające współczesnym standardom dostępności i ochrony zbiorów.

– Chcemy patrzeć na tę instytucję szerzej niż tylko przez pryzmat Sandomierza. Naszym celem jest stworzenie jednego z najnowocześniejszych ośrodków tego typu w południowo-wschodniej Polsce – podsumował Mikołaj Getka-Kenig.

O zakresie prac mówiła podczas konferencji Anita Sobańska, dyrektor Realizacji Inwestycji Kubaturowych PBI Infrastruktura S.A., czyli firmy odpowiedzialnej za wykonanie inwestycji.

– Zmieniamy funkcję dawnej piekarni na funkcję kultury, oświaty i nauki. Wszystkie budynki zostaną przebudowane i zmodernizowane, zarówno pod względem estetyki zewnętrznej, jak i układu wnętrz – wyjaśniała.

Jak podkreśliła, główny budynek przejdzie gruntowną modernizację obejmującą m.in. wymianę stolarki okiennej i drzwiowej oraz przebudowę wejściowych ganków. Wewnątrz przebudowane zostaną ściany działowe i układ funkcjonalny pomieszczeń, przy zachowaniu obecnego schematu konstrukcyjnego obiektów.

Zakres inwestycji obejmuje również zagospodarowanie terenu: budowę parkingów, dróg wewnętrznych oraz wykonanie nowych instalacji sanitarnych i elektrycznych. W kompleksie znajdą się m.in. sala konferencyjna pełniąca również funkcję ekspozycyjną, pomieszczenia administracyjne, przestrzenie edukacyjne oraz pracownie typu open space.

– Obiekt zostanie wyposażony w windę, dzięki czemu osoby z niepełnosprawnościami będą mogły korzystać ze wszystkich kondygnacji budynku – zaznaczyła Anita Sobańska.

Według harmonogramu realizacja inwestycji ma potrwać 30 miesięcy od podpisania umowy.

Do znaczenia projektu odniósł się również Grzegorz Socha, wicemarszałek województwa świętokrzyskiego, który podkreślał wyjątkową skalę pozyskanego dofinansowania.

– To prawdopodobnie największe środki pozyskane w historii Sandomierza. 78 milionów złotych naprawdę budzi szacunek. Prawie 50 milionów pochodzi z funduszy europejskich, ponad 20 milionów ze środków Urzędu Marszałkowskiego, a ponad 6 milionów z Ministerstwa Kultury – mówił.

Wicemarszałek gratulował dyrekcji oraz zespołowi odpowiedzialnemu za przygotowanie projektu, podkreślając, że jego sukces jest efektem wielomiesięcznej pracy i skutecznego pozyskania środków zewnętrznych.

– Bardzo cieszy mnie to, że dzięki tej inwestycji powstanie nowe miejsce kultury na tzw. nowym osiedlu. Myślę, że mieszkańcy Sandomierza będą zadowoleni, że będzie się tutaj jeszcze więcej działo – dodał Grzegorz Socha, życząc wykonawcy sprawnej realizacji inwestycji.