Wernisaż zgromadził liczne grono uczestników – zarówno stałych bywalców muzealnych wydarzeń, jak i osoby, które po raz pierwszy odwiedziły zamek. – To pierwsza w historii naszego muzeum wystawa o charakterze partycypacyjnym, współtworzona przez młodzież i pracowników muzeum – podkreślał dyrektor dr hab. Mikołaj Getka-Kenig, prof. PAN. – Takie projekty w skali kraju realizują tylko nieliczne instytucje. Dla nas to było nie tylko nowe doświadczenie współpracy, ale też okazja, by na nowo spojrzeć na nasze dziedzictwo etnograficzne – dodał.

Ekspozycja ma również wymiar symboliczny. W roku 105-lecia istnienia muzeum organizatorzy sięgnęli po temat etnografii – jednej z dziedzin, od których zaczęła się historia instytucji. – Wracamy do źródeł naszej kolekcji, która narodziła się właśnie wokół zbiorów etnograficznych, archeologicznych i numizmatycznych – zaznaczył dyrektor.

Jak podkreślano podczas otwarcia, wybór tematu nie był przypadkowy. Dziedzictwo ludowe, związane z codziennym życiem dawnych mieszkańców regionu, pozostaje bliższe współczesnym odbiorcom niż historia elit znana z podręczników.

Na wystawie zaprezentowano dzieła twórców ludowych związanych z regionem, m.in. rzeźby Andrzeja Tkacza z Sandomierza, Mariana Brudka z Bogorii oraz Henryka Cichockiego z Ostrowca Świętokrzyskiego. Wśród eksponatów znalazła się także ceramika z ośrodków garncarskich w Denkowie i Iłży oraz akwarele Marii Kozłowej wraz z jej warsztatem pracy.

Szczególnym elementem ekspozycji jest zestawienie tych dzieł z pracami wykonanymi przez młodzież podczas warsztatów rękodzielniczych. Wycinanki uczniów prezentowane są obok prac uznanych twórców, a w jednej z sal odtworzono fragment tradycyjnego domostwa. Zwiedzający mogą również zobaczyć strój sandomierski.

W projekcie uczestniczyło 16 uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Króla Kazimierza Wielkiego oraz Zespołu Szkół Ekonomicznych im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Sandomierzu. Podczas wernisażu młodzi współtwórcy wystawy nie tylko odebrali podziękowania, ale również wcielili się w rolę przewodników, oprowadzając gości po przygotowanej przez siebie ekspozycji.

– Jestem niesamowicie dumna z ich zaangażowania i pasji – mówiła Renata Szczotkowska, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 2. – To młodzi ludzie, którzy od lat rozwijają swoje zainteresowania historią i dziś możemy oglądać efekty ich pracy.

Wdzięczność za współpracę wyraziła także Iwona Korona-Smardz, dyrektor Zespołu Szkół Ekonomicznych. – Dziękuję za dostrzeżenie potencjału naszej młodzieży i zaproszenie jej do tego projektu. Dla uczniów była to nie tylko nauka, ale też niezwykłe doświadczenie – podkreśliła.

Jak podkreślali organizatorzy, projekt był nie tylko pracą nad wystawą, ale także procesem edukacyjnym – obejmującym warsztaty, wykłady i zajęcia praktyczne z zakresu etnografii i muzealnictwa.

Przedsięwzięcie zostało w całości sfinansowane przez Konsorcjum Filantropijne. – To przykład współpracy opartej na zaufaniu, która daje instytucjom kultury dużą swobodę działania – zaznaczył dyrektor muzeum.

Na znaczenie współdziałania zwracała uwagę również Ewa Sierżyńska, dyrektor wykonawczy Konsorcjum Filantropijnego. – Ta wystawa jest wyjątkowa, bo stworzyli ją wyjątkowi ludzie. Z jednej strony muzealnicy, z drugiej młodzież. Pokazuje, że historia nie jest czymś martwym, ale czymś, co nas inspiruje i z czego możemy być dumni – podkreśliła.

Jak dodała, celem projektu było zaangażowanie różnych pokoleń i pokazanie, że kultura jest żywa. – Nie wstydźmy się tego, skąd jesteśmy. Promujmy nasze dziedzictwo – zachęcała.

Dla Mikołaj Getka-Kenig wernisaż miał także osobisty wymiar. Jak podkreślił, była to dla niego szczególna chwila po latach pracy w sandomierskiej instytucji. – To ostatnia wystawa, którą otwieram jako dyrektor – przyznał, podsumowując tym samym ważny etap swojej działalności.

Słowa uznania i podziękowania skierował pod jego adresem Grzegorz Socha. – Dziękuję za te pięć lat bardzo owocnej pracy – powiedział wicemarszałek, doceniając zaangażowanie dyrektora w rozwój muzeum i jego działalność wystawienniczą.

Ekspozycja „Ludowe dziedzictwo oczami młodych” będzie dostępna dla zwiedzających do 27 września.

Zarówno wystawa, jak i projekt zostały objęte honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marty Cienkowskiej oraz Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Renaty Janik. Przedsięwzięcie zostało sfinansowane z Programu Grantowego Konsorcjum Filantropijnego Edycja 2025/2026 Omenaa Foundation.

Ekspozycję pt. "Ludowe dziedzictwo oczami młodych" można oglądać do 27 września.

Kuratorami wystawy są Iwona Łukawska - kustosz w Dziale Etnograficznym, Paulina Płaza - specjalista ds. edukacji w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu. W przedsięwzięciu uczestniczyli: Szkoła Podstawowa nr 2 im. Króla Kazimierza Wielkiego – Magdalena Bąk, Emilia Chała, Igor Goszczyński, Bartosz Król, Katia Kryshtopa, Jan Piórkowski, Bartosz Płaza i Zuzanna Żuk (opiekunka: Maria Bułdyś);  Zespół Szkół Ekonomicznych im. E. Kwiatkowskiego – Maria Cencek, Julia Czeczot, Martyna Ferenc, Aleksandra Ferens, Amelia Graboń, Gabriel Łukawski, Otylia Mokrzyś i Natalia Sygnet (opiekunka: Monika Kwiatkowska).