90 lat oblatów na Świętym Krzyżu

Losy klasztoru na Świętym Krzyżu były burzliwe już przed przybyciem oblatów. Po kasacie benedyktynów w 1819 roku życie zakonne ustało, a zabudowania klasztorne przeznaczono na cele świeckie. Najpierw funkcjonował tu dom poprawczy dla duchownych, a następnie ciężkie więzienie. Przez wiele dziesięcioleci brakowało realnych perspektyw na przywrócenie stałej wspólnoty zakonnej w tym miejscu.

W pierwszych latach XX wieku podejmowano próby odzyskania klasztoru, jednak trudne sąsiedztwo więzienia oraz brak wsparcia sprawiły, że benedyktyni nie byli w stanie powrócić na stałe. Opiekę nad częścią sakralną przejęła wówczas diecezja sandomierska, jednak skala odpowiedzialności i warunki funkcjonowania przekraczały możliwości pojedynczych kapłanów diecezjalnych.

Przełom przyniosły lata trzydzieste XX wieku. Po długich rozmowach i rozeznaniu do Świętego Krzyża zostali zaproszeni Misjonarze Oblaci Maryi Niepokalanej, zgromadzenie młode, obecne w Polsce dopiero od kilkunastu lat, ale wierne swojemu charyzmatowi posługi w miejscach trudnych, zaniedbanych i naznaczonych cierpieniem. Decyzja o osiedleniu się na Łyścu zapadła po kilku latach przygotowań i modlitwy.

16 stycznia 1936 roku pierwszy oblat zamieszkał na Świętym Krzyżu. Początki były skromne i wymagające. Zakonnicy prowadzili duszpasterstwo w bazylice, pełnili posługę wobec więźniów i strażników, a równocześnie podejmowali trud odbudowy zniszczonych zabudowań klasztornych. Wokół tych działań szybko skupiła się lokalna społeczność, a prace renowacyjne stały się znakiem powrotu życia do miejsca, które przez lata kojarzyło się przede wszystkim z izolacją i karą.

Rozwój wspólnoty przerwał wybuch II wojny światowej. Już we wrześniu 1939 roku klasztor został zbombardowany, a część zabudowań uległa całkowitemu zniszczeniu. W czasie okupacji Święty Krzyż znalazł się w centrum zainteresowania niemieckich władz, które podejrzewały zakonników o działalność konspiracyjną. Wielu oblatów zostało aresztowanych, część z nich poniosła śmierć w egzekucjach i obozach koncentracyjnych. Mimo terroru i represji wspólnota nie opuściła Świętego Krzyża, chroniąc relikwie Drzewa Krzyża Świętego i zachowując ciągłość obecności zakonnej.

Po zakończeniu wojny rozpoczął się długi proces odbudowy, który trwał przez kolejne dekady. Stopniowo przywracano klasztorowi jego dawną funkcję duchowego centrum regionu, miejsca modlitwy, pielgrzymek i refleksji nad tajemnicą krzyża.

  Program wydarzeń. Materiały organizatora

Rok 2026 będzie czasem szczególnym – jubileuszowym. Obchody 90. rocznicy przybycia oblatów na Święty Krzyż rozpocznie wydarzenie zaplanowane na dziś (16 stycznia) w bazylice świętokrzyskiej. W programie znalazły się elementy muzyczne, refleksja historyczna oraz promocja nowego polskiego wydania średniowiecznego dzieła "Spicilegium" Gerarda Lefebvre’a de Lassus, jednego z najważniejszych źródeł do dziejów dawnego opactwa benedyktyńskiego na Łyścu.

Wstęp na wydarzenie jest wolny.