Nowy numer 21/2018 Archiwum

Od bohaterstwa do zdrady

Pomordowanych lub wywiezionych do obozów śmierci mogłoby być jeszcze więcej, gdyby nie Eugeniusz Łazowski i Stanisław Matulewicz, którzy w czasie II wojny światowej mieszkali w Rozwadowie.

Wynaleźli oni bowiem szczepionkę, która wywoływała sztuczną epidemię tyfusu; osoby, którym ją podano, nie chorowały, ale miały wszystkie objawy tej choroby. Okupanci uznali więc Rozwadów i Stalową Wolę za teren objęty zarazą – „żydowską chorobą”.

Niemcy wynieśli się stąd i wstrzymali wywózki tutejszej ludności. O obu bohaterskich lekarzach mówiono podczas X Obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu, które odbyły się w Stalowej Woli. Podczas naukowej sesji w MBP prof. dr hab. Elżbieta Rączy z Uniwersytetu Rzeszowskiego zwróciła z kolei uwagę na postawy Polaków wobec Żydów podczas II wojny światowej. Były one bardzo różne: od skrajnego bohaterstwa po donosy, szantaże, udział w łapankach i morderstwach na sąsiadach. Bardzo pozytywnym przykładem była rodzina Czajkowskich z Lipnika, która w latach 1942–1944 w pomieszczeniach gospodarskich przechowywała żydowską rodzinę. Podobnie zachowały się siostry Podgórskie z Przemyśla; Stefania i Helenka uratowały 13 osób. Zdaniem Anety Garanty z Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli, w czasie okupacji część rozwadowskich Żydów została zmuszona do przesiedlenia się do rosyjskiej strefy okupacyjnej. Ci, co pozostali, kilkaset osób, wykonywali prace porządkowe na rzecz miasta lub przy budowie lotniska w Turbi. Ich domostwa i zakłady zostały ograbione. Najczarniejszym dniem był 21 lipca 1942 r., kiedy na rynku w Rozwadowie Niemcy rozstrzelali 32 Żydów. W Stalowej Woli znajdował się też obóz dla Żydów, którzy niewolniczo pracowali w Zakładach Południowych.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma