Nowy numer 50/2018 Archiwum

Wypełnianie luk

Mało kto wie, że znany malarz Alfons Karpiński w sierpniu 1914 r. uczestniczył w bitwie kraśnickiej. Następnie odbywał służbę w Oddziale Grobów Wojennych, dokumentując zniszczenia materialne i groby wojenne za pomocą szkiców, rysunków i obrazów.

Pierwsza wojna światowa nie przestaje fascynować zarówno historyków, jak i miłośników historii. Dlatego trudno się dziwić popularności wystawy „Wstań, Polsko moja!” zorganizowanej przez Muzeum Regionalne w Stalowej Woli (można ją oglądać w siedzibie muzeum oraz na świeżym powietrzu przed Miejską Biblioteką Publiczną). Wystawie towarzyszy książka pt. „I wojna światowa nad Sanem”, wydana pod redakcją Anety Garanty, historyka z Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli. Jest to praca zbiorowa pracowników muzeum i regionalistów.

Jest to też pierwsze opracowanie dotyczące przebiegu działań wojennych w regionie nadsańskim, począwszy od Leżajska, po Wrzawy. – Już latem i jesienią 1914 r., w pierwszych miesiącach wielkiej wojny, oraz wiosną 1915 r. rozegrał się nad dolnym Sanem dramat żołnierzy i cywilów. Wszystko to za sprawą ciężkich walk toczonych o przeprawy na tej rzece przez wojska austro-węgierskie, niemieckie i rosyjskie. Ulanów, Rudnik, Nisko, Rozwadów i dziesiątki okolicznych miejscowości praktycznie zniknęły z powierzchni ziemi. Między innymi o tym opowiada nasza książka, której niewątpliwie brakowało na regionalnym rynku wydawniczym – mówi A. Garanty.

O I wojnie powstały ogólne monografie lub bardzo szczegółowe artykuły, trudno jednak w nich znaleźć informacje o miejscowościach leżących nad Sanem. Wiele jest o twierdzy Przemyśl, bitwie gorlickiej czy pod Kraśnikiem, ale tylko nieliczni wiedzą, co tak naprawdę działo się na terenie obecnego powiatu stalowowolskiego czy niżańskiego. – Nasza książka jest próbą wypełnienia tej luki, aczkolwiek mamy świadomość, że w żaden sposób nie wyczerpaliśmy tematu i jest jeszcze wiele do zrobienia w tej materii – dodaje pani Aneta.

Wystawa z kolei w niestandardowy sposób pokazuje dzieje I wojny światowej. Przedstawieni są przede wszystkim jej uczestnicy wywodzący się z regionu dolnego Sanu, ale także intensywne działania militarne prowadzone na linii rzeki San oraz ich tragiczne następstwa. Narratorami tej historii są żołnierze, zwykli ludzie, dziennikarze, malarze i poeci. Prezentowane są także dzieła sztuki (głównie twórczość Alfonsa Karpińskiego), setki unikatowych fotografii, dokumentów, korespondencja z frontu, mapy, sztuka okopowa, poezja, pieśni patriotyczne, kroniki filmowe i świadectwa życia codziennego. – Nie brakuje również historycznych artefaktów w postaci elementów umundurowania czy uzbrojenia legionistów, żołnierzy wojsk austriackich, niemieckich i rosyjskich – zachęca kurator wystawy Aneta Garanty.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy