Przez wieki leżący na skrzyżowaniu średniowiecznych szlaków komunikacyjnych Opatów należał do ważnych ośrodków miejskich Sandomierszczyzny. Starożytna kolegiata jest perłą pośród polskich świątyń romańskich. Cały wystrój kościoła pw. św. Marcina, mimo że zmieniał się przez wieki, zachował surowość wnętrza oraz cenne zabytki, pośród których szczególnie cenne są te związane z misterium męki Pańskiej.