Nowy numer 25/2018 Archiwum

W sutannie na Moskala

Zaledwie kilka dni po wybuchu zrywu 1863 roku powstańcom z Krzeszowa udało się zranić kilku żołnierzy, a dwóch oficerów wziąć do niewoli.

Na krzeszowskim cmentarzu stoi 3,5-metrowy krzyż z piaskowca. Do niego przytwierdzona jest tablica, która informuje, że został wzniesiony ku pamięci bohaterów powstania styczniowego 1863 r., ks. Matrasia i mieszczan krzeszowskich, zesłańców carskich. – Ksiądz Stanisław Matraś zaangażował się w konspirację jeszcze przed powstaniem. Wtedy też całe grupy wiernych przyprowadzał na odpusty do Leżajska, dzięki czemu umacniały się kontakty spiskujących Polaków z przygranicznych terenów Królestwa i Galicji.

Po zbrojnym wystąpieniu krzeszowian ks. Matraś, obawiając się aresztowania przez władze carskie, próbował dostać się do Galicji, ale chłopi z Kulna ujęli go i przekazali Rosjanom. Kapłana skazano na zesłanie do odległych rejonów Syberii. Ostatecznie trafił do Tunki, gdzie osiedlono 150 księży zesłańców. Wrócił do Polski, korzystając z amnestii. Zmarł 11 lutego 1917 r. – mówi Dionizy Garbacz, stalowowolski regionalista, autor książki „Powstańcze echa”. Krzyż pamiątkowy przez całe lata leżał zapomniany na cmentarnym wzgórzu. Zainteresowała się nim dopiero krzeszowianka Helena Pisula. Z mężem Władysławem i Romanem Sokalem zainicjowała jego odnowienie i powtórne postawienie, co miało miejsce w 2001 r. Mogiły dwóch kolejnych kapłanów – styczniowych powstańców (niestety, nie zachowało się o nich wiele informacji) znajdują się na rozwadowskim cmentarzu. Jest tu grób ks. Bernarda Birkenmajera, proboszcza tejże parafii w latach 1875–1894, który gdy zaczęło się powstanie, był wikarym w parafii Wrzawy i organizował z Galicji przerzuty broni dla powstańców w Kongresówce. Spoczywa tu też ks. Jan Leszczyński, który mając 19 lat, walczył w zrywie, potem został wyświęcony na księdza i był proboszczem w Gorzycach.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma