Nowy numer 16/2018 Archiwum

Benedyktyńskie fundamenty

Rozpoczynając badania archeolodzy, spodziewali się znaleźć pozostałości poprzedniej budowli, jednak nie przypuszczali, że w wykopie zobaczą elementy XII-wiecznego, romańskiego kościoła.

Rozpoczęte niedawno badania archeologiczne w głównej nawie świątyni na Świętym Krzyżu przyniosły zaskakujące efekty. – To pierwsze takie odkrycie w tym miejscu. Mam nadzieję, że po wnikliwych badaniach i analizach uda nam się odtworzyć zarys zarówno romańskiego, jak i gotyckiego kościoła – mówi dr Czesław Hadamik, archeolog od lat badający klasztor na Świętym Krzyżu. Obszar badania objął nawę świętokrzyskiego sanktuarium. W jednym z wykopów archeolodzy odkryli elementy pochodzące prawdopodobnie z pierwotnych kościołów: gotyckiego i barokowego.

– Odkryliśmy kamienną posadzkę na wapiennej zaprawie, bardzo starannie wykonaną – dodaje C. Hadamik. Wiele wskazuje na to, że pamięta ona czasy, gdy na Święty Krzyż z pielgrzymkami przybywali Władysław Jagiełło i Kazimierz Jagiellończyk. W innym miejscu, bliżej narożnika świątyni, naukowcom udało się odnaleźć prawdopodobnie pozostałość po romańskim, pierwszym kościele wzniesionym już w XII w. – Według wstępnej oceny, możemy mieć do czynienia z zapadłym sklepieniem romańskiej krypty pamiętającej czasy pierwszej świątyni. Odnaleźliśmy tu pojedyncze kości ludzkie, które wymagają badań antropologicznych – informuje archeolog.

Odkrycie jest dobrą okazją do tego, by z większą dokładnością spojrzeć na dzieje rozbudowy klasztoru na Świętym Krzyżu związanego z obecnością na tym miejscu benedyktynów. Klasztor po otrzymaniu relikwii Drzewa Krzyża Świętego stał się jednym z najstarszych sanktuariów w Polsce. – Na podstawie przeprowadzonych oględzin możemy powiedzieć, że na miejscu obecnej bazyliki wcześniej był kościół w stylu romańskim, potem gotyckim i barokowym. Obecna, XIX-wieczna świątynia jest czwartym kościołem tu wzniesionym. Niewątpliwie prowadzone prace przyczynią się do pogłębienia historii najstarszego polskiego sanktuarium, jakim jest Święty Krzyż – komentuje odkrycia o. Dariusz Malajka, rektor świętokrzyskiego sanktuarium.

Jak wskazują przekazy historyczne, pierwszy kościół romański miał tu powstać w XII i XIII w. Jego istnienie wspominane jest w tzw. latopisie wołyńsko-halickim, który opisywał wypadki związane z drugim najazdem tatarskim na Polskę (zima 1259/1260). Jedno ze zdań tam zamieszczonych relacjonuje, że Tatarzy musieli zdobywać gród na Łyścu, w którym znajdowała się kamienna „cerkiew” pw. Świętej Trójcy.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma