Mogiła pamięci

Andrzej Capiga

|

Gość Sandomierski 44/2018

publikacja 01.11.2018 00:00

W zbiorowym grobie na tzw. dworskiej górce, dawnej posiadłości rodu Tarnowskich w Rudniku nad Sanem, spoczywa 3,6 tys. żołnierzy armii austro-węgierskiej.

▲	Harcerze Hufca Nisko oraz strzelcy ze Związku Strzeleckiego „Strzelec Józefa Piłsudskiego” w Nisku zaciągnęli honorową wartę. ▲ Harcerze Hufca Nisko oraz strzelcy ze Związku Strzeleckiego „Strzelec Józefa Piłsudskiego” w Nisku zaciągnęli honorową wartę.
Archiwum Ryszarda Żureckiego

To ofiary bitwy rudnickiej, która została stoczona w październiku 1914 roku oraz w maju i czerwcu 1915 pomiędzy wojskami Austro-Węgier i carskiej Rosji.

– Cofnijmy się pamięcią do jesieni 1915 roku. Kiedy Hieronim i Wanda Tarnowscy wrócili do domu, w ogrodach i parku odkryli dziesiątki masowych grobów oraz dziwne grzyby, które, rozdeptane, wydzielały z siebie coś w rodzaju krwi. W grudniu mogiły te rozkopano i odnaleziono 3600 ciał. Hieronim kazał je złożyć w jednym grobie na górce niedaleko domu. Wzniósł tam krzyż z tabliczką wzywającą do modlitwy za poległych – wyjaśnia Ryszard Żurecki, rudnicki regionalista. Na początku lat 80. ubiegłego wieku dębowy krzyż się przewrócił. Wówczas nauczyciele i uczniowie Warsztatów Szkolnych Zespołu Szkół w Rudniku nad Sanem wykonali i postawili nowy, metalowy krucyfiks. On jednak też nie wytrzymał próby czasu. – Moje wyobrażenie zupełnie już nowej mogiły zmaterializował w formie projektu architektonicznego Janusz Chmiel. Rewitalizacja była możliwa dzięki dofinansowaniu w ramach projektu „Akademia Aktywnych Obywateli – Podkarpackie Inicjatywy Lokalne”, życzliwości obecnego właściciela terenu i ciężkiej pracy osób bezpośrednio zaangażowanych w ten projekt: Franciszka Sieńki, Andrzeja Olaka, Adama Olaka, Mariana Mierzwy, Marka Mierzwy, Michała Mierzwy, Arkadiusza Urbana, Floriana Urbana, Łukasza Jezuity i Tomasza Krokosa – członków Towarzystwa Miłośników Ziemi Rudnickiej i Rudnickiego Stowarzyszenia Pasjonatów Historii. Oni zdemontowali pozostałości po starej mogile, uporządkowali teren, wykonali i zamontowali krzyż oraz osadzili tablicę informacyjną o mogile i usypali kopiec – wylicza Ryszard Żurecki, koordynator projektu i jego aktywny uczestnik. Odnowionym grobem opiekują się uczniowie Zespołu Szkół w Rudniku nad Sanem.