Nowy numer 16/2018 Archiwum

Patriotyczne gniazdo

Siedziba rozwadowskiego „Sokoła”, wybudowanego w 1906 r. ze składek mieszkańców, od wielu lat popada w ruinę.

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” prężenie działało nie tylko w Nisku, Tarnobrzegu i Machowie, ale również w Rozwadowie. Powstało 110 lat temu. Z tej okazji Muzeum Regionalne w Stalowej Woli wydało książkę pod naukową redakcją dr Agnieszki Mirkiewicz. Dwa rozdziały tej pozycji dotyczą właśnie rozwadowskiego gniazda. Pierwszy z nich jest efektem wspólnej pracy Agnieszki Mirkiewicz i Anety Garanty. Autorki spróbowały odtworzyć losy gniazda od momentu jego powstania aż do nieudanych prób reaktywacji w 1946 r. Praca była szczególnie trudna, ponieważ wymagała wielu kwerend w archiwach, zwłaszcza w Przemyślu i Sandomierzu. Dokumenty wraz z wykazem członków „Sokoła” uległy zniszczeniu w czasie wojen światowych; duże straty przypadły na 1944 r., kiedy to spłonął rozwadowski ratusz. Pomocna przy pracy badawczej była także ówczesna prasa, w której ukazywały się recenzje z przedstawień teatralnych wystawionych w „Sokole”.

– Niestety, do tej pory mamy dużo problemów z odtworzeniem historii powstania siedziby towarzystwa. Wiemy, że powstała tuż przed wybuchem I wojny światowej. Prawdopodobnie z publicznych składek i przy wsparciu księcia Jerzego Lubomirskiego – wyjaśnia Aneta Garanty. W książce znajduje się także sporo informacji o gniazdach w Nisku, Tarnobrzegu i Machowie. – Były to też bardzo prężne ośrodki, gdzie skupiało się całe życie patriotyczne i kulturalne. Rozwadowski „Sokół” blisko współpracował z Niskiem i Tarnobrzegiem. Szczególną uwagę trzeba natomiast zwrócić na Machów, gdzie gniazdo powstało w środowisku wiejskim, a nie w mieście. To były rzadkie przypadki. Podobna inicjatywa zrodziła się w Radomyślu nad Sanem, ale nie rozwinęła się wobec dużej konkurencji innych organizacji – dodała pani Aneta. Po II wojnie światowej wszystkie gniazda zostały odgórnie zlikwidowane, mimo że w Nisku, Tarnobrzegu i Rozwadowie byli członkowie towarzystwa próbowali wskrzesić „Sokoła”. Do współpracy nad jubileuszową książką Muzeum Regionalne w Stalowej Woli zaprosiło doktorantów z Uniwersytetu Rzeszowskiego, historyka z Tarnobrzega dr. hab. Tadeusza Zycha i dr. Zbigniewa Beiersdorfa.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma