• facebook
  • rss
  • Autobiografia do poprawki

    Marta Woynarowska

    |

    Gość Sandomierski 37/2014

    dodane 11.09.2014 00:00

    „Jaś Kunefał był doprawdy dziwnem dzieckiem”, ale za to bardzo ciekawym pisarzem wiejskim.

    Tak – po części słowami samego pisarza – można scharakteryzować Stanisława Piętaka, który schował się pod postacią Jasia Kunefała w swej debiutanckiej powieści.

    Druga „Młodość...”

    Z racji przypadającej w tym roku 50. rocznicy tragicznej śmierci pisarza rodem z Wielo- wsi, w Tarnobrzegu został ogłoszony rok mu poświęcony. Stąd szereg wydarzeń kulturalnych, naukowych i edukacyjnych organizowanych przez miejscowe instytucje, w tym przede wszystkim przez Miejską Bibliotekę Publiczną im. dr. S. Marczaka, Bibliotekę Pedagogiczną, Muzeum Historyczne Miasta Tarnobrzega oraz Tarnobrzeski Dom Kultury. – Nam, jako bibliotekarzom, postać i twórczość naszego krajana jest szczególnie bliska – mówi Stanisława Mazur, dyrektor MBP. – Dlatego chcieliśmy okolicznościowymi wydarzeniami oraz publikacjami zaakcentować i przybliżyć jego dorobek pisarski. Stąd decyzja o publikacji pierwszej i jakże ważnej w życiu i twórczości Stanisława Piętaka autobiograficznej powieści „Młodość Jasia Kunefała”. Tekst został oparty na pierwszym wydaniu z 1938 r. I ta książka stała się „bohaterką” tegorocznego maratonu głośnego czytania. Biblioteka ponadto wydrukowała informator, zawierający obok noty biograficznej pisarza zestawienie wszystkich jego dzieł oraz bibliografię prac i artykułów traktujących o jego życiu i twórczości. Przytacza on ponadto zestawienie laureatów Nagrody literackiej im. Stanisława Piętaka, wśród których były prawdziwe tuzy polskiej literatury, jak: Ernest Bryll, Tadeusz Nowak, Kazimierz Orłoś, Marian Pilot, a także pisarze związani z naszym regionem – Wiesław Myśliwski oraz Tomasz Burek. Wiesław Myśliwski będzie gościł 29 września w tarnobrzeskim muzeum w ramach organizowanych przez tę placówkę Dni Piętakowskich, które zainauguruje sesja naukowa z udziałem literaturoznawców i poetów zaplanowana na 15 września. Teraz, aż do 22 października, w Bibliotece Miejskiej czynna jest wystawa „Widzenie świata – twórczość Stanisława Piętaka”, której kuratorem jest Katarzyna Opioła. – Na ekspozycji prezentowane są rękopisy, listy oraz zdjęcia pisarza. Ponadto wydania wszystkich powieści i tomików wierszy – wymienia Stanisława Mazur. – Eksponaty pochodzą ze zbiorów prywatnych Krzysztofa Watracza, Muzeum Okręgowego w Sandomierzu oraz naszych własnych.

    Wiersze na śmietniku

    Stanisław Piętak przyszedł na świat w 1909 r. w Wielowsi, wówczas dużej wiosce, obecnie będącej jednym z osiedli Tarnobrzega. Jego zainteresowanie literaturą nie było przypadkowe, bo przynajmniej kilka osób z najbliższej i nieco dalszej rodziny przejawiało inklinacje literackie. Jego krewnym był Ferdynand Kuraś, wysoko ceniony poeta, pisarz ludowy, autor słynnych wspomnień „Przez ciernie żywota”. Pasje pisarskie zdradzali również jego ojciec Karol oraz stryj Franciszek. Po ukończeniu tarnobrzeskiego gimnazjum podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pobyt w Krakowie wywarł niezatarte piętno na drodze twórczej Piętaka. Tam nawiązał kontakt z Awangardą Krakowską. Wówczas też opublikował swoje pierwsze utwory – opowiadania oraz artykuły krytyczno-literackie. Zły stan zdrowia oraz brak pieniędzy zmusiły młodego pisarza do powrotu w rodzinne strony. W dwa lata później wyjechał do Warszawy, gdzie podjął pracę jako korektor. Tutaj dostał się pod skrzydła Józefa Czechowicza, z którym mieszkał we wspólnym pokoju przy Dobrej 9. Oprócz nich w jednym lokalu zamieszkiwali również inni przedstawiciele literatury. Tutaj też spotykali się na gorących dyskusjach żagaryści i poeci II awangardy. W Warszawie w 1934 r. ukazał się jego debiutancki tomik poezji „Alfabet oczu”, który spotkał się ze skrajnie różnym przyjęciem. Bolesław Miciński stwierdził wręcz, że należałoby go zniszczyć. I Piętak faktycznie to zrobił, unicestwiając w rok później końcówki nakładu. Poszukiwał go także w różnych bibliotekach, w zbiorach znajomych, by pożyczyć, a później wyrzucić na śmietnik. Nastawienie krytyki literackiej uległo zmianie po ukazaniu się powieści „Młodość Jasia Kunefała”, za którą w tym samym roku (1938) otrzymał Nagrodę Młodych Polskiej Akademii Literatury. – „Młodość Jasia Kunefała” miała ukazać się w 1937 r., ale nigdzie nie natrafiliśmy na ślad tego wydania. Być może ukazała się w formie gazetowej. Ciekawostkę może stanowić fakt, że kolejne wydania powieści ukazujące się za życia autora różniły się od siebie. Pisarz bowiem za każdym razem wprowadzał pewne zmiany – zauważa Stanisława Mazur. Wojna przerwała wszystko, a Stanisław Piętak powrócił do Wielowsi. Próbował zaangażować się w tajne nauczanie, działalność konspiracyjną. Nie radził sobie z otaczającą go rzeczywistością. W listach do Marii Iwaszkiewicz żalił się na trudności z pisaniem, niemal na niemoc twórczą. Tuż po wyzwoleniu Tarnobrzega w 1944 r. aktywnie włączył się w przeprowadzanie reformy rolnej, co sprowadziło na niego zagrożenie. Podziemie zbrojne wydało na niego wyrok. Wyjechał najpierw do Lublina, a w marcu 1945 r. do Łodzi. Tworzył tam struktury Oddziału Wiejskiego Związku Literatów Polskich. Pracował w pismach o charakterze literacko-kulturalnym. Okres łódzki był najbardziej płodnym czasem w twórczości pisarza. W tym czasie ukazała się, później sfilmowana, powieść „Ucieczka z miejsc ukochanych”. W 1956 r. przeniósł się wraz z rodziną (w 1946 r. ożenił się z Aleksandrą Kosińską, mieli trzech synów) do Warszawy. 27 stycznia 1964 roku popełnił samobójstwo.

    «« | « | 1 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół